PAM 
Można zmniejszyć powierzchnię ataku w chmurze poprzez audyt każdego trwałego uprawnienia na platformach chmurowych i tożsamościowych, usunięcie niepotrzebnego dostępu oraz zastąpienie stale aktywnych uprawnień administra...
Publikowany w dniu 31 sierpnia, 2026
Główna różnica między brakiem stałych uprawnień (ZSP) a zasadą najmniejszych uprawnień polega na tym, że zasada najmniejszych uprawnień ogranicza zakres dostępu danej tożsamości, natomiast ZSP ogranicza zarówno zakres dostępu, jak i czas jego trwania. Zgodnie z zasadą najmniejszych uprawnień każdy użytkownik lub maszyna otrzymuje wyłącznie minimalne uprawnienia niezbędne do wykonywania zadań; uprawnienia te jednak często pozostają aktywne po zakończeniu zadania, co oznacza utrzymanie stałego dostępu. ZSP rozwija tę koncepcję, uwzględniając czas: zamiast ograniczać stały dostęp, całkowicie go eliminuje, przyznając dostęp tymczasowy wyłącznie na żądanie i odbierając go, gdy tylko przestaje być potrzebny.
W dalszej części artykułu poznają Państwo oba modele, najważniejsze różnice między nimi oraz powody, dla których organizacje powinny wdrożyć oba rozwiązania.
Czym jest brak stałych uprawnień?
Brak stałych uprawnień (ZSP) eliminuje stały uprzywilejowany dostęp wszystkich tożsamości w organizacji – zarówno osobowych, jak i maszynowych. W modelu ZSP żadna tożsamość nie ma domyślnie uprzywilejowanego dostępu; użytkownicy wnioskują o dostęp tymczasowy na potrzeby każdego zadania, a po jego zakończeniu uprawnienia są automatycznie odbierane. Celem ZSP jest wyeliminowanie stałego dostępu ze wszystkich kont, aby atakujący nie mogli go wykorzystać.
ZSP polega na ocenie każdego żądania dostępu w momencie jego realizacji, zamiast przyznawania dostępu z wyprzedzeniem. Gdy użytkownik wnioskuje o dostęp, jego żądanie jest oceniane w czasie rzeczywistym na podstawie zasad, a ocena uwzględnia to, kto składa wniosek, o jaki dostęp wnioskuje i jakie warunki obowiązują, aby ustalić, czy przyznanie dostępu jest uzasadnione. Jeśli tak, przyznawane są wyłącznie minimalne uprawnienia niezbędne do wykonania danego zadania, a dostęp wygasa natychmiast po jego zakończeniu. Dzięki temu uprawnienia obowiązują tylko przez krótki okres, w którym są faktycznie wykorzystywane.
Osiągnięcie ZSP jest istotne, ponieważ stały dostęp stanowi jeden z najtrwalszych elementów powierzchni ataku w każdym środowisku. Stałe uprawnienia dostępu z czasem się kumulują; zjawisko to określa się jako narastanie uprawnień. Jeśli atakujący przejmie konto ze stałym dostępem, może przemieszczać się między zasobami sieci i rozszerzać swój dostęp, powodując rozległe szkody. Przyznając uprawnienia wyłącznie wtedy, gdy są potrzebne, i tylko na niezbędny czas, ZSP znacznie skraca okres, w którym atak jest możliwy, oraz ogranicza zasięg skutków przejęcia pojedynczych danych uwierzytelniających.
Czym jest zasada najmniejszych uprawnień (PoLP)?
Zasada najmniejszych uprawnień (PoLP) polega na przyznawaniu każdej tożsamości wyłącznie minimalnego dostępu niezbędnego do wykonywania jej zadań – i niczego więcej. Wdrażanie zasady najmniejszych uprawnień dotyczy nie tylko ludzi, ale także aplikacji, urządzeń i systemów. Zasada najmniejszych uprawnień ogranicza dostęp każdej tożsamości do danych i systemów, których rzeczywiście potrzebuje. Zawęża w ten sposób zakres zasobów dostępnych dla użytkownika i zapobiega nieuprawnionym zmianom. Zasada najmniejszych uprawnień to podstawowy mechanizm minimalizowania powierzchni ataku, ograniczania zagrożeń wewnętrznych i utrudniania atakującym przemieszczania się między zasobami sieci w razie przejęcia konta.
Ograniczeniem tej zasady jest to, że określa ona jedynie zakres dostępu danej tożsamości, a niekoniecznie czas, przez jaki tożsamość go zachowuje. Uprawnienia zazwyczaj przypisuje się na podstawie roli, a następnie pozostawia bez zmian. W rezultacie po zakończeniu zadania dostęp może nadal obowiązywać, zamiast zostać odebrany. Powstaje w ten sposób stały dostęp: uprawnienia obowiązują bezterminowo, mimo że nie są już potrzebne. Nawet idealne ograniczenie zakresu dostępu zgodnie z zasadą najmniejszych uprawnień może pozostawić stałą powierzchnię ataku i właśnie dlatego ZSP jest istotne dla wyeliminowania tej luki.
Kluczowe różnice między brakiem stałych uprawnień a zasadą najmniejszych uprawnień
Jedna z najważniejszych różnic między ZSP a zasadą najmniejszych uprawnień dotyczy zakresu dostępu i czasu jego trwania. Mówiąc prościej, zasada najmniejszych uprawnień ogranicza zakres dostępu, natomiast ZSP ogranicza zakres dostępu oraz czas jego trwania. ZSP stanowi więc naturalne rozwinięcie zasady najmniejszych uprawnień: realizuje ten sam cel ograniczania ryzyka, uwzględniając dodatkowo czas trwania dostępu. Poniżej przedstawiono porównanie ZSP i zasady najmniejszych uprawnień.
| Zero standing privilege | Least privilege | |
|---|---|---|
| Main focus | Access scope and time | Access scope |
| Default state | Zero access by default | Baseline access is assigned and persists |
| Access duration | Temporary, auto-revoked access | Ongoing, permanent access |
| Time dimension | Central to the model | Not addressed |
| How access is granted | Provisioned on request, evaluated at execution time | Provisioned ahead of need through roles |
Jak współdziałają brak stałych uprawnień i zasada najmniejszych uprawnień
Brak stałych uprawnień i zasada najmniejszych uprawnień są przeznaczone do wspólnego stosowania, a zasada najmniejszych uprawnień stanowi podstawę ZSP. Organizacje nie mogą skutecznie wyeliminować stałego dostępu bez wcześniejszego określenia minimalnego zakresu dostępu niezbędnego każdej tożsamości. Zasada najmniejszych uprawnień wskazuje organizacjom maksymalny dopuszczalny zakres dostępu użytkownika, a ZSP zapewnia, że użytkownik otrzymuje ten dostęp tylko tymczasowo. Najłatwiej ująć to tak: ZSP łączy zasadę najmniejszych uprawnień, dostęp Just-in-Time (JIT) i automatyczne odbieranie uprawnień. Zasada najmniejszych uprawnień określa minimalny zakres dostępu, mechanizm JIT przyznaje ten dostęp w czasie rzeczywistym, a automatyczne odbieranie uprawnień zapewnia, że żadne z nich nie pozostają przyznane na stałe. Połączenie tych trzech elementów zapewnia brak stałych uprawnień: dostęp w odpowiednim zakresie jest przyznawany tylko wtedy, gdy jest potrzebny, i odbierany, gdy tylko przestaje być niezbędny.
Jak wdrożyć model braku stałych uprawnień
W większości organizacji przechodzenie na ZSP odbywa się stopniowo. Ponieważ podstawą ZSP jest zasada najmniejszych uprawnień, wiele zespołów wdraża ten model, najpierw ograniczając zakres dostępu, a następnie eliminując pozostały stały dostęp. Oto zalecane podejście do wdrożenia ZSP:
- Inwentaryzacja stałego dostępu i ustalenie, gdzie nadal obowiązuje. Należy zacząć od sporządzenia wykazu wszystkich tożsamości osobowych i maszynowych wraz z zakresem dostępu każdej z nich. Szczególną uwagę należy zwrócić na uprawnienia utrzymujące się po zakończeniu zadań, którym służyły, na przykład na konta powiązane z zakończonymi projektami lub konta usługowe z szerokim dostępem. Taki audyt wskazuje, gdzie doszło do narastania uprawnień, i pozwala ustalić priorytety eliminowania stałego dostępu.
- Domyślne egzekwowanie zasady najmniejszych uprawnień. Przed wyeliminowaniem stałego dostępu organizacje muszą jasno określić minimalny zakres dostępu, którego rzeczywiście potrzebuje każda tożsamość. Należy wykorzystać kontrolę dostępu opartą na rolach (RBAC), aby przypisywać uprawnienia zgodnie z obowiązkami służbowymi i odbierać wszystkie, które wykraczają poza faktyczne potrzeby danej roli. Przyjęcie zasady najmniejszych uprawnień jako podstawy zapewnia, że dostęp już w chwili przyznania ma możliwie najwęższy zakres.
- Wprowadzenie dostępu JIT z automatycznym wygasaniem. Ten krok przekształca zasadę najmniejszych uprawnień w ZSP. Zamiast przypisywać uprawnienia o ograniczonym zakresie na stałe, należy przyznawać je dopiero na żądanie użytkownika lub obciążenia roboczego wykonującego konkretne zadanie. Należy też ustawić ich automatyczne wygasanie po zakończeniu zadania lub upływie wyznaczonego czasu. Dostęp ograniczony czasowo zapewnia, że uprawnienia obowiązują wyłącznie podczas ich aktywnego wykorzystywania.
- Wprowadzenie procesów zatwierdzania i szczegółowych ścieżek audytu. Każde żądanie dostępu powinno podlegać kontroli zgodności z zasadami lub zatwierdzeniu. Przed przyznaniem uprawnień należy sprawdzić, kto wnioskuje o dostęp, o jaki dostęp i w jakim celu. W połączeniu z kompleksowym rejestrowaniem zdarzeń i nagrywaniem sesji zapewnia to pełny wgląd w to, kto i kiedy uzyskał dostęp do określonych systemów oraz jakie działania wykonał. Takie ścieżki audytu ułatwiają wykrywanie podejrzanej aktywności i wykazywanie zgodności z wymogami regulacyjnymi.
- Objęcie tożsamości nieosobowych (NHI) modelem ZSP dzięki krótkotrwałym danym uwierzytelniającym. Konta usługowe, aplikacje i agenci AI często dysponują jednymi z najszerszych uprawnień stałego dostępu w środowisku. Organizacje muszą stosować wobec nich te same zasady co wobec użytkowników: zastępować długotrwałe, statyczne dane uwierzytelniające krótkotrwałymi danymi podlegającymi automatycznej rotacji i przyznawać tożsamościom maszynowym dostęp tylko na czas wykonania zadania. Ponieważ stosunek liczby tożsamości nieosobowych do osobowych wynosi około 144:1 w środowiskach natywnych dla chmury, objęcie ich modelem ZSP jest kluczowe dla ochrony wszystkich tożsamości.
Egzekwowanie braku stałych uprawnień dzięki Keeper
ZSP i zasada najmniejszych uprawnień przynoszą najlepsze efekty, gdy są stosowane łącznie w ramach jednej strategii. Egzekwowanie ZSP polega na przyjęciu zasady najmniejszych uprawnień jako podstawy, uzupełnieniu jej o dostęp JIT z automatycznym wygasaniem i objęciu tymi mechanizmami wszystkich tożsamości. Rozwiązanie do ochrony tożsamości o architekturze natywnej dla chmury i zero-knowledge, takie jak KeeperPAM®, pomaga organizacjom egzekwować zasadę najmniejszych uprawnień i wdrażać ZSP dzięki kontroli dostępu opartej na rolach (RBAC), dostępowi JIT i zaawansowanemu audytowi na jednej platformie. Przyznając dostęp tylko wtedy, gdy jest potrzebny, i automatycznie go odbierając, KeeperPAM ogranicza narażenie na atak do krótkiego okresu aktywnego korzystania z dostępu. Pomaga to zapobiegać zagrożeniom związanym ze stałymi uprawnieniami.
Zachęcamy do zamówienia prezentacji KeeperPAM, aby przekonać się, jak rozwiązanie to egzekwuje zasadę najmniejszych uprawnień i ZSP w całej Państwa organizacji.
