Wat is federatief identiteitsbeheer (FIM)?

Met federatief identiteitsbeheer (FIM) kunnen gebruikers met één set aanmeldingsgegevens toegang krijgen tot meerdere applicaties of systemen binnen verschillende organisaties. Het maakt veilige en naadloze authenticatie mogelijk door vertrouwde relaties tussen verschillende domeinen tot stand te brengen, waardoor gebruikers zich één keer hoeven aan te melden en toegang hebben tot meerdere diensten zonder dat ze meerdere gebruikersnamen en wachtwoorden hoeven te beheren. FIM is een belangrijk onderdeel van moderne Identiteits- en toegangsbeheer (IAM)-strategieën, dat gestroomlijnde gebruikerservaringen ondersteunt en toegangscontrole vereenvoudigt.

Hoe federatief identiteitsbeheer (FIM) werkt

FIM werkt door een vertrouwensrelatie tot stand te brengen tussen twee entiteiten: de Identiteitsprovider (IdP) en de serviceprovider. De IdP authenticeert de identiteit van de gebruiker en de serviceprovider vertrouwt op die authenticatie om toegang te verlenen. Wanneer een gebruiker zich aanmeldt via de IdP, accepteert de serviceprovider die verificatie en geeft deze de gebruiker toegang tot services zonder opnieuw aanmeldingsgegevens in te voeren.

Dit wordt mogelijk gemaakt door protocollen zoals SAML, dat authenticatie- en autorisatiegegevens uitwisselt tussen de IdP, serviceproviders en OAuth, dat toegang tot bronnen delegeert zonder aanmeldingsgegevens bloot te stellen. Moderne implementaties gebruiken vaak OpenID Connect (OIDC), dat is gebouwd op OAuth om extra identiteitsverificatie te bieden.

Voordelen van federatief identiteitsbeheer (FIM)

FIM biedt verschillende voordelen voor zowel beveiliging als operationele efficiëntie, waaronder:

Verbeterd gebruiksgemak: Gebruikers kunnen met één set aanmeldingsgegevens toegang krijgen tot meerdere applicaties of systemen, waardoor het aanmelden sneller en eenvoudiger verloopt.
Minder wachtwoordmoeheid: Minder aanmeldingsgegevens resulteren in minder zwakke of hergebruikte wachtwoorden, waardoor de algehele veiligheidsrisico's worden geminimaliseerd.
Vereenvoudigd toegangsbeheer: Gecentraliseerde verificatie maakt het makkelijker voor IT-beheerders om gebruikerstoegang en -rechten op meerdere platforms te beheren.
Naadloze integratie: FIM ondersteunt compatibiliteit tussen partners en leveranciers, waardoor samenwerking in cloudomgevingen mogelijk wordt.
Ondersteunt naleving: FIM biedt gecentraliseerde toegangscontrole en controleerbaarheid en draagt zo bij aan het naleven van gegevensbeschermingsvereisten, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Health Insurance Portability and Accountability Act (HIPAA).

Veelvoorkomende misvattingen over FIM

FIM is een essentieel onderdeel geworden van moderne authenticatie- en IAM-strategieën, maar wordt vaak verkeerd begrepen. Dit zijn enkele van de meest voorkomende misvattingen over FIM, voorzien van toelichtingen.

Misvatting nummer 1: FIM en SSO zijn hetzelfde

Single Sign-On (SSO) stelt gebruikers in staat om met één set aanmeldingsgegevens toegang te krijgen tot meerdere applicaties binnen één organisatie. FIM breidt deze mogelijkheid uit over meerdere organisaties door een gefedereerd vertrouwen op te bouwen tussen IdP's en serviceproviders. Om het eenvoudig te verwoorden: SSO vereenvoudigt de authenticatie binnen één systeem, terwijl FIM veilige toegang tussen systemen binnen verschillende organisaties mogelijk maakt.

Misvatting nummer 2: FIM vermindert de veiligheid

Er zijn mensen die denken dat het vereenvoudigen van het aanmeldingsproces ten koste gaat van de veiligheid, maar FIM werkt met krachtige beveiligingsmaatregelen, zoals multi-factor-authenticatie (MFA). Extra beveiligingslagen zorgen ervoor dat zelfs als aanmeldingsgegevens in verschillende domeinen worden hergebruikt, de authenticatie veilig blijft en voldoet aan het beveiligingsbeleid.

Misvatting nummer 3: Elke externe aanmelding is FIM

Niet alle aanmeldingen op sociale platforms worden als FIM beschouwd. Wanneer u zich aanmeldt bij een website met uw Google- of Facebook-account, worden vaak gelijksoortige technologieën gebruikt, maar dit wordt doorgaans aangeduid als sociale aanmelding. Over het algemeen wordt FIM toegepast binnen bedrijven of organisaties, waar meerdere systemen formele vertrouwensovereenkomsten sluiten en strikte beveiligingsbeleidsregels hanteren.

Misvatting nummer 4: FIM is alleen geschikt voor grote ondernemingen

Sommige mensen geloven dat FIM te complex of te duur is voor kleinere organisaties; toch wordt FIM op grote schaal gebruikt door universiteiten, overheidsinstanties en kleine en middelgrote bedrijven (MKB's). Elke organisatie die samenwerkt met externe leveranciers of meerdere cloudservices gebruikt, kan FIM toepassen.

Voorbeelden van FIM

FIM is geschikt voor diverse gebruikssituaties waarin beveiligde toegang over meerdere organisaties moet worden gerealiseerd. Hieronder volgen enkele veelvoorkomende voorbeelden waarmee de werking van FIM wordt aangetoond:

Aanmeldingsgegevens gebruiken voor aanmelding bij externe apps: In veel applicaties, zoals Slack of Zoom, kunnen gebruikers zich authenticeren met hun Google- of Microsoft-aanmeldingsgegevens. Deze providers fungeren als IdP, waarbij de externe app als serviceprovider dient die vertrouwt op de authenticatie van de IdP om toegang te verlenen.
Systemen van universiteiten die samenwerken met academische platforms: Onderwijsinstellingen gebruiken FIM om aanmeldingsgegevens op de campus te verbinden met externe online leersystemen. Een universiteit kan bijvoorbeeld studenten toestaan om zich met hun campusgegevens aan te melden bij digitale bibliotheken of databases, waardoor meerdere sets aanmeldingsgegevens overbodig worden.
Beveiliging van gegevens tussen overheidsinstanties en aannemers: FIM maakt vertrouwde authenticatie in de hele publieke sector mogelijk, zodat aannemers en overheidsinstanties veilig kunnen samenwerken met behoud van naleving en volledige zichtbaarheid. Het opbouwen van vertrouwen tussen IdP's en serviceproviders stelt overheidsinstanties in staat om ervoor te zorgen dat alleen geverifieerde gebruikers toegang krijgen tot gevoelige informatie en kritieke systemen.